U Crnoj Gori sve prisutniji uvredljivi govor u javnom prostoru

Govor mržnje, dezinformacije i propaganda u onlajn medijima i na društvenim mrežama

PODGORICA, Septembra 2020-Institut za medije Crne Gore je u saradnji sa Mrežom za profesionalizaciju medija Jugoistočne Evrope (SEENPM), uradio analizu političko-ekonomskih aspekta različitih tipova medija i komunikacijskih praksi koji kreiraju i šire govor mržnje, dezinformacije i propagandu.  

This research is also available in English here (download) >>>

Istraživanje se, na osnovu jedinstvene metodologije, sprovodi u sedam zemalja Zapadnog Balkana i u Turskoj, a cilj je da se institucijama, organizacijama civilnog društva, medijskoj zajednici i građanima da bolji uvid u tipove i modele medija i komunikacijskih praksi kroz čiji sadržaj se širi govor mržnje, dezinformacije i propaganda, te da se javnosti pruži vjerodostojna analiza koja će biti osnova za dalje aktivnosti mreže SEENPM na polju izgradnje otpornosti društva na ovakve pojave.

U narednim fazama projekta uradićemo istraživanje koje obuhavata analizu narativa koji sadrže govor mržnje i propagandu, te istraživanje o povjerenju u medije. 

Ova analiza je pokazala da su se političke, ekonomske i društvene prilike u Crnoj Gori, te komplikovani i kompleksni odnosi s pojedinim zemljama regiona, odrazili su se na medijski ambijent i komunikacijske prakse u ovoj zemlji.

Uz zastarjele propise, nepostojanje adekvatne samoregulacije i neuređeno tržište, u Crnoj Gori su u posljednjih nekoliko godina vidljivi rastući trendovi uvredljivog govora u javnom prostoru koji nerijetko prelazi u govor mržnje, širenje dezinformacija i propagandu.

Taj se sadržaj kreira i plasira kroz više kanala:

- medije koji posluju u zemljama regiona, koji su čitani u Crnoj Gori i koji plasiraju govor mržnje, dezinformacije i propagandu, a čiji sadržaj prenose pojedini onlajn mediji u Crnoj Gori i tako doprinose širokoj rasprostranjenosti neprofesionalnih objava

- pojedine desno orijentisane onlajn medije u Crnoj Gori koje su osnovali/uređuju pojedinci prepoznati kao anti-NATO aktivisti povezani s opozicionim partijama. Njihovi izvori finansiranja nijesu javno dostupni, što onemogućava jasno utvrđivanje veze između objavljenog medijskog sadržaja i izvora finansiranja

- stranice na društvenim mrežama koje u kontinuitetu plasiraju uvredljivi govor i govor mržnje prema javnim ličnostima iz Crne Gore, a za koje nije poznato koje organizacije/strukture stoje iza njih i ko ih finansira.

Imajući u vidu da su regionalni mediji koji objavljuju dezinformacije, govor mržnje i propagandu, ali I crnogorski desno orijentisani mediji među najposjećenijim sajtovima u Crnoj Gori, te da ovi tipovi medija i komunikacijskih praksi intenziviraju objavljivanje neprofesionalnog sadržaja u kriznim političkim i društvenim momentima, neupitan je njihov uticaj na formiranje javnog mnjenja.

S druge strane, otvorenog širenja govora mržnje u etabliranim crnogorskim medijima gotovo da nema, ali odjeljci za komentarisanje u onlajn medijima, uspostavljeni zbog nastojanja medija da se otvore I dopru do velikog broja čitalaca te postignu uspjeh na tržištu, postaju prostor za širenje govora mržnje, teorija zavjere i dezinformacija koje plasiraju anonimni čitaoci.

U odnosu na količinu informacija koju crnogorski mediji dnevno objave i u odnosu na sadržaj koji plasiraju mediji iz regiona koji su čitani u Crnoj Gori, te pojedini desno orijentisani mediji, može se zaključiti da namjerno kreiranje i plasiranje dezinformacija nije praksa etabliranih crnogorskih medija. Takve situacije su incidentne i ne mogu se smatrati namjernim plasiranjem lažnih narativa.

Međutim, nalazi i analize koji su korišćeni za ovo istraživanje, te razgovori s relevantnimsagovornicima iz oblasti medija koje je autorski tim sproveo za ovo istraživanje, ukazuju na to da je poštovanje profesionalnih standarda u etabliranim medijima u opadanju. To posebno dolazi do izražaja u kriznim društvenim i političkim momentima. Dodatan problem je to što dostizanje profesionalnih standarda nije uzročno-posljedično s odlukama oglašivača da se reklamira u nekom mediju.

Analizu, koja je urađena kroz projekat „SNAŽNI – Mediji bez mržnje i dezinformacija“ koji finansira Evropska unija, možete naći na sljedećem linku >>>